Loạn thị trường “hàng xách tay” - Bài 2: Đường đi của “hàng xách tay”

- 07:00 | 16/06/2017

(HQ Online)- “Hàng xách tay” trên thị trường bao gồm hàng vận chuyển từ nước ngoài về Việt Nam theo đường hành lý của hành khách khi nhập cảnh, không loại trừ một lượng lớn “hàng xách tay” là hàng nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, thậm chí có cả “hàng xách tay” làm giả từ nước ngoài hoặc bị làm giả ngay ở trong nước. “Hàng xách tay” ẩn chứa nguy cơ gây thất thu thuế, gây mất an toàn cho người sử dụng, đồng thời gây khó khăn cho các DN sản xuất trong nước.

loan thi truong hang xach tay bai 2 duong di cua hang xach tay

Thực phẩm chức năng "xách tay" từ Thái Lan có công dụng giảm cân do lực lượng Hải quan bắt giữ trong tháng 4/2017 tại sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, TP. Hồ Chí Minh
(Ảnh do Cục Điều tra chống buôn lậu cung cấp).

Đường dây xách hàng

Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Hải quan, một lượng lớn “hàng xách tay” về theo đường hành lý của hành khách nhập cảnh bằng đường hàng không. Ngoài ra, có nhiều nhóm đối tượng tổ chức mua gom hàng, tập kết tại một điểm từ nước ngoài, sau đó gửi về nước theo đường hàng không, chuyển phát nhanh, bưu điện…

Một cán bộ Hải quan có thâm niên trong công tác đấu tranh chống buôn lậu trên tuyến hàng không cho biết: Thời gian gần đây, tuyến hàng không nổi lên tình trạng lợi dụng định mức của hành khách nhập cảnh không phục vụ chuyến đi mà nhằm mục đích thương mại. Theo Quyết định số 31/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), định mức hành lý, tài sản di chuyển, quà biếu, quà tặng được miễn thuế NK, không chịu thuế Tiêu thụ đặc biệt và thuế Giá trị gia tăng đối với khách nhập cảnh là các mặt hàng mang theo trong chuyến đi, không nằm trong danh mục hàng hóa cấm NK, tạm ngừng NK hoặc NK có điều kiện, tổng trị giá không quá 10 triệu đồng.

Lợi dụng quy định trên, một mạng lưới vận chuyển hàng hóa khép kín được hình thành có sự câu kết của các đối tượng ở trong và ngoài nước. Ở trong nước, các chủ đầu nậu thuê người không có công ăn việc làm chuyên xuất cảnh, nhập cảnh nhiều lần theo tuyến cố định để xách hàng sang các nước và ngược lại. Ở nước ngoài, sau khi hàng hóa được mua gom với số lượng lớn, các đối tượng xé lẻ, đóng thành nhiều kiện chia cho nhiều người đứng tên hòng trốn tránh cơ quan quản lý Nhà nước. Mỗi kiện hàng có chứa nhiều chủng loại gồm: Tân dược, thực phẩm, sữa, quần áo, giầy dép, sữa tắm, dầu gội, nước hoa…), nhưng khai báo có giá thấp dưới 10 triệu đồng để được miễn thuế. Nếu bị lực lượng chức năng kiểm tra thì các đối tượng tìm đủ mọi cách trốn tránh hoặc không cung cấp chứng từ, hóa đơn mua hàng. Có trường hợp, các đối tượng còn cố tình bóc nhãn, bóc mác hàng hóa gây khó khăn cho lực lượng làm nhiệm vụ khi xác định trị giá, chủng loại hàng hóa. Về đến nội địa, các đầu nậu tổ chức gom hàng, tổ chức dán lại nhãn, mác rồi bày bán công khai tại các cửa hàng.

Thời gian qua, lực lượng Hải quan đã phát hiện nhiều vụ vận chuyển mỹ phẩm từ Hàn Quốc… về Việt Nam. Qua đấu tranh các đối tượng khai nhận, các loại mỹ phẩm thường được mua gom trôi nổi từ nước ngoài, thậm chí có cả hàng sắp hết hạn sử dụng, hàng lỗi. Các loại hàng hóa này có giá thành thấp hơn nhiều so với hàng chính hãng nên khi mang về Việt Nam bán sẽ thu lợi “khủng”. Tuy nhiên các loại hàng này thường không được kiểm tra Nhà nước về chất lượng, không có giấy tờ bảo đảm hàng chính hãng.

Điển hình là vụ 32 kiện hành lý khi bị lực lượng Hải quan “sờ gáy” ngay tại băng chuyền hành lý sân bay quốc tế Nội Bài, chủ hàng đã kịp bỏ chạy. Số hàng được vận chuyển trên một chuyến bay từ Hàn Quốc về Việt Nam qua sân bay quốc tế Nội Bài ngày 17/2/2017.  Đứng tên trên 31 kiện hành lý gồm: Moonwoesoon: 6 kiện hành lý; Mac/AnhTuan: 10 kiện hành lý; Luu/ThiThu: 9 kiện hành lý; Nguyen/AnhTung: 5 kiện hành lý; Kim/Yes: 1 kiện hành lý; 1 kiện hành lý còn lại không còn số thẻ hành lý, tên hành khách. Quá trình kiểm tra, lực lượng Hải quan phát hiện trong 32 kiện hành lý đều là mỹ phẩm, có tổng trọng lượng gần 1 tấn.

Mới đây, qua giám sát trực tuyến, lực lượng Hải quan đã phát hiện, xử lý vụ vận chuyển hơn 200.000 viên thuốc giảm béo, làm đẹp “xách tay” từ Thái Lan về Việt Nam nhưng không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc. Lo ngại hơn, số thuốc trên được đóng trong các túi nilon trắng, không thể hiện nhãn mác của nhà sản xuất.

Bên cạnh đó, không loại trừ  “hàng xách tay” về Việt Nam theo đường hành lý của tiếp viên, tổ bay, mặc dù Quyết định 31 quy định rõ: “Khách nhập cảnh thường xuyên, theo quy định tại Khoản 5 Điều 58 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP ngày 21/1/2015 không được hưởng định mức hành lý miễn thuế quy định tại các Khoản 1, 2, 3 và 5 Điều này cho từng lần nhập cảnh mà cứ 90 ngày được hưởng định mức hành lý miễn thuế 1 lần”. Người nhập cảnh thường xuyên theo tính chất công việc gồm: Người điều khiển tàu bay và nhân viên phục vụ trên các chuyến bay quốc tế… Tuy nhiên việc thực hiện vẫn còn bỏ ngỏ, bởi qua theo dõi của các lực lượng chức năng, tiếp viên, tổ bay của một số hãng hàng không chưa chấp hành nghiêm quy định, quản lý thiếu chặt chẽ. 

loan thi truong hang xach tay bai 2 duong di cua hang xach tay

“Hàng xách tay” là… hàng giả

Nắm được tâm lý sính hàng ngoại của nhiều người tiêu dùng cũng là cơ hội để một số tổ chức, cá nhân đua nhau làm hàng giả gắn mác “hàng xách tay”. Lực lượng chức năng đã “bóc trần” thủ đoạn làm giả hàng ngoại ngay từ trong nước để trà trộn bán cùng “hàng xách tay”. Cả 2 loại hàng hóa này giống nhau ở chỗ là không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc.

Vụ việc xảy ra tại Công ty TNHH Thương mại Slim HMN Việt Nam (gọi là Công ty Slim), có địa chỉ tại Phan Trọng Tuệ, Hà Nội (diễn ra trong tháng 8/2016) là ví dụ. Thủ đoạn của đối tượng là lợi dụng sự thông thoáng của pháp luật, lợi dụng lòng tin của người tiêu dùng vào các sản phẩm hàng hóa có xuất xứ nước ngoài (như Mỹ, Nhật, Canada, Australia, châu Âu...) để sản xuất, buôn bán hàng giả với số lượng lớn, trong đó có những sản phẩm được mang đi tiêu thụ với mác “hàng xách tay”. Sau khi điều tra, cơ quan đã phát hiện thu giữ nhiều sản phẩm. Kết quả, 32.855 hộp thuốc thực phẩm chức năng hiệu Slim, hơn 4.205 kg tem nhãn, 1.180 vỏ hộp các loại đã bị lực lượng chức năng thu giữ. Sau khi đã lấy 14 mẫu kiểm định, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia thông báo 14/14 mẫu không đạt chỉ tiêu chất lượng so với công bố hoặc ghi trên nhãn; trong đó có 12/14 mẫu có từ 1 đến 6 chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của sản phẩm chỉ đạt dưới mức 70% trở xuống theo khẳng định của Cục An toàn thực phẩm tại Văn bản số 5846/ATTP-TTr ngày 08/9/2016.

“Hàng xách tay” được mua gom từ nước ngoài không đươc kiểm tra chất lượng, thậm chí bị còn bị làm giả. Vì thế, khi được đưa ra lưu thông ngoài thị trường, người tiêu dùng chịu tổn hại về sức khỏe, kinh tế, Nhà nước bị thất thu thuế.  

Đặc biệt cẩn trọng khi sử dụng “hàng xách tay” liên quan đến sức khỏe

Theo ông Nguyễn Thanh Phong, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), sử dụng mỹ phẩm, thực phẩm chức năng là cần thiết trong xã hội hiện đại, tuy nhiên việc đảm bảo sản phẩm phải là hàng NK chính ngạch hoặc sản xuất đúng tiêu chuẩn quy trình có sự kiểm duyệt và cấp phép Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm, Bộ Y tế là điều tối cần thiết.

Trong quá trình kiểm định để cấp phép, Cục vệ sinh an toàn thực phẩm xem xét rất nhiều yếu tố như kiểm nghiệm chất có trong sản phẩm để so sánh cho phép công bố với người dùng. Kiểm nghiệm và đánh giá công trình nghiên cứu trong và ngoài nước với công dụng tính năng của sản phẩm để cho phép công bố đúng đủ chính xác các tính năng điều trị của sản phẩm tránh quảng cáo không đúng, quảng cáo sai sự thật. Người tiêu dùng tuyệt đối không nên tin dùng các sản phẩm được quảng cáo là “hàng xách tay” bởi sản phẩm không được kiểm chứng của cơ quan quản lý Nhà nước nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Để biết sản phẩm đang mua có được cấp phép không và có thực sự là hàng chính ngạch không, người tiêu dùng cần đề nghị nhà phân phối cho xem giấy phép của Cục vệ sinh an toàn thực phẩm cấp cho sản phẩm đó hoặc tự tra thông tin sản phẩm qua trang website chính thức của Cục An toàn thực phẩm.

D.N (ghi)

Quang Hùng