Mở rộng giao dịch điện tử: Bước đột phá trong cải cách của ngành Tài chính

- 10:50 | 04/04/2019

(HQ Online) - Đánh giá một cách khách quan có thể thấy rằng, hành lang pháp lý về giao dịch điện tử trước đây hầu như không có điểm bất cập mà chỉ chưa đồng bộ trong việc triển khai, áp dụng. Điều này đã cơ bản được khắc phục với việc ra đời Nghị định số 165/2018/NĐ-CP về giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính vừa có hiệu lực.

mo rong giao dich dien tu buoc dot pha trong cai cach cua nganh tai chinh 102395 Nâng tầm giá trị pháp lý của giao dịch điện tử trong cơ quan nhà nước
mo rong giao dich dien tu buoc dot pha trong cai cach cua nganh tai chinh 102395 Quy định về giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính
mo rong giao dich dien tu buoc dot pha trong cai cach cua nganh tai chinh 102395 Sửa quy định để đảm bảo thuận lợi, an toàn giao dịch điện tử trên TTCK
mo rong giao dich dien tu buoc dot pha trong cai cach cua nganh tai chinh 102395 Giao dịch điện tử: Doanh nghiệp mong thoát hẳn tư duy “bàn giấy”
mo rong giao dich dien tu buoc dot pha trong cai cach cua nganh tai chinh 102395
Các cơ quan quản lý nhà nước trong các lĩnh thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, chứng khoán, bảo hiểm,... có thể áp dụng giao dịch điện tử một cách phù hợp với từng loại giao dịch và từng nhóm đối tượng giao dịch. Ảnh: H.Vân.

Nâng giá trị pháp lý

Năm 2005, Luật Giao dịch điện tử được ban hành đã tạo hành lang pháp lý rất thông thoáng trong việc triển khai giao dịch điện tử. Năm 2007, Cục Tin học và Thống kê tài chính đã trình Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định 27/2007/NĐ-CP với phạm vi là các đối tượng đồng ý với nhau trong giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính (bao gồm cơ quan nhà nước với người dân, cơ quan nhà nước với nhau, người dân với người dân). Đối tượng áp dụng lúc đó chưa nhiều vì hành lang công nghệ chưa thông thoáng, văn bản pháp luật về định danh và xác thực cũng chưa có nhiều, các luật khác chưa khuyến khích giao dịch điện tử. Nghị định 27 sau đó đã từng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 156/2016/NĐ-CP để khắc phục một số hạn chế phát sinh trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, Nghị định 156 mới chỉ giải quyết một phần các vấn đề cần xử lý như hủy bỏ quy định dịch vụ giá trị gia tăng trong giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính là kinh doanh có điều kiện để phù hợp với Luật Đầu tư năm 2014 nhưng chưa có quy định thay thế đối với loại hình dịch vụ này trong khi thực tế rất cần có loại hình dịch vụ tương tự để phục vụ nhu cầu của người dân, DN, cũng như hỗ trợ, đảm bảo nâng cao chất lượng phục vụ của các cơ quan tài chính.

Các cơ quan nhà nước và khối DN đều còn đang rất lúng túng trong việc triển khai giao dịch điện tử do thiếu các quy định, hướng dẫn cụ thể, dẫn đến thiếu tự tin, không mạnh dạn khai thác lợi thế của việc xử lý tự động trên hệ thống thông tin, cải cách nửa vời, chưa tận dụng được công cụ công nghệ thông tin để tạo cơ hội phát triển cho kinh tế và các hoạt động xã hội. Trong khi đó, điều kiện về kết nối mạng internet và trang bị máy tính, điện thoại di động của Việt Nam được đánh giá ở thứ hạng cao trong khu vực.

Đặc biệt, những năm gần đây, nhiều văn bản pháp luật mới trong hệ thống văn bản pháp luật được ban hành như Luật Đầu tư công, Luật An toàn an thông tin mạng, Luật An ninh mạng... Vì vậy, những quy định tại Nghị định 27 cũng như Nghị định 156 đã thể hiện một số điểm chưa phù hợp, do đó, sự ra đời của Nghị định 165 để thay thế là điều tất yếu.

Theo ông Nguyễn Việt Hùng - Phó Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính, Bộ Tài chính, Nghị định 165 đã cụ thể hóa tối đa các nội dung, khía cạnh xoay quanh chứng từ điện tử trong hoạt động tài chính, từ điều kiện đảm bảo giá trị bản gốc đến chuyển chứng từ giấy sang chứng từ điện tử và ngược lại; sửa đổi chứng từ điện tử; lưu trữ chứng từ điện tử; hủy hiệu lực và tiêu hủy chứng từ điện tử; niêm phong chứng từ điện tử. Đặc biệt, Nghị định 165 cụ thể hóa các phương thức xác thực chứng từ điện tử được công nhận bên cạnh chữ ký số. Nhờ đó, các cơ quan quản lý nhà nước trong các lĩnh thuế, hải quan, kho bạc nhà nước, chứng khoán, bảo hiểm,... có thể áp dụng giao dịch điện tử một cách phù hợp với từng loại giao dịch và từng nhóm đối tượng giao dịch (cá nhân, doanh nghiệp). Ví dụ, đối với các giao dịch quan trọng, giá trị lớn, yêu cầu tính pháp lý cao, giao dịch thường xuyên và giao dịch với doanh nghiệp thì áp dụng chữ ký số. Các loại giao dịch khác hoặc giao dịch với cá nhân có thể áp dụng các hình thức xác thực khác đơn giản và ít chi phí hơn.

Tương tự, doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực dịch vụ tài chính, bảo hiểm, chứng khoán, dịch vụ kế toán và kiểm toán có thể cung cấp sản phẩm, dịch vụ của mình cho khách hàng theo hình thức điện tử, sử dụng phương thức xác thực chứng từ điện tử phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp và khách hàng. Ví dụ, các doanh nghiệp bảo hiểm hiện nay đang rất cần căn cứ pháp lý để cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng bằng hình thức điện tử. Nghị định 165 đã hỗ trợ các căn cứ pháp lý này cho doanh nghiệp bảo hiểm để họ có thể thực hiện các quy trình giao kết hợp đồng hoàn toàn theo hình thức điện tử.

Không chỉ dừng lại ở chứng từ số

Có thể nói, Nghị định 165 kế thừa các kết quả đã được giải quyết tại Nghị định 156, đồng thời tiếp tục thống nhất hóa với hệ thống pháp luật hiện hành về các lĩnh chuyên ngành trong hoạt động tài chính, pháp luật về thủ tục hành chính, pháp luật về tiếp cận thông tin, pháp luật về lưu trữ, về niêm phong tài liệu, vật chứng, pháp luật về an toàn thông tin mạng, an ninh mạng. Bên cạnh đó, cụ thể hóa một số quy định của Luật Giao dịch điện tử (như điều kiện đảm bảo giá trị bản gốc của chứng từ điện tử, dịch vụ người trung gian trong hoạt động tài chính). Các quy định mới cũng nêu vai trò của các bên tham gia giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính, quy định rất cụ thể về khía cạnh quản lý nhà nước về giao dịch điện tử.

Với Nghị định 165, một số hình thức xác thực khác ngoài chứng từ số đã được cho phép sử dụng với mục tiêu thúc đẩy giao dịch điện tử giữa các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân với cơ quan tài chính; cho phép người dùng sử dụng nhiều biện pháp xác thực linh hoạt, chủ động, không tốn kém, qua đó giảm thiểu chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí cho người dân khi tham gia dùng dịch vụ công của ngành Tài chính. Cùng với đó là quy định rõ các cách thức xác minh thông tin về giao dịch điện tử trong hoạt động tài chính bằng phương thức điện tử; đồng thời quy định cơ quan kiểm tra, thanh tra, điều tra và cơ quan giải quyết thủ tục hành chính chỉ được yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân xuất trình chứng từ giấy được chuyển đổi từ chứng từ điện tử trong trường hợp không thực hiện được việc xác minh thông tin theo phương thức điện tử.

“Như vậy, có thể nói, Nghị định 165/2018/NĐ-CP ra đời đã tạo ra bước đột phá trong cải cách về thủ tục hành chính trong hoạt động tài chính; tạo hành lang pháp lý thông thoáng, hỗ trợ cho giao dịch điện tử phát triển” – ông Nguyễn Việt Hùng nói.

Hồng Vân